BOJSIZ OLIB KIRISH MEʼYORLARI, SOLIQNI QAYTARISH (TAX FREE) VA CHEGARADAN OSHIB XARID QILISH: BOJXONA IMTIYOZLARINING TURISTIK XARAJATLARGA TAʼSIR MEXANIZMI

Authors

  • Qobiljon Ernazarovich Ergashev Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Bojxona qoʻmitasi, Bojxona instituti “Bojxona nazorati” kafedrasi dotsenti, iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) https://orcid.org/0009-0005-9940-7939

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23806938

Abstract

The article examines duty-free allowances, the value-added tax (VAT) refund (Tax Free) scheme, and the single customs payment for individuals as tourism policy instruments affecting tourist demand and spending. Based on cross-border shopping theory, a market-radius formula is derived, demonstrating that duty-free allowances and time spent at the border are substitutable instruments. The study establishes that, in the land channel, which accounts for 77.09% of the tourist flow, the volume of fiscal services is 3.3 times lower than in the air channel. It also identifies two regulatory gaps in the application of duty-free allowances.

Keywords

duty-free allowance, Tax Free, VAT refund, cross-border shopping, market radius, tourist spending, customs incentives

References

1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 05.03.2026-yildagi “Chet el fuqarolariga qoʻshilgan qiymat soligʻini qaytarish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-78-sonli qarori, https://lex.uz/docs/-8073656

2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 27.08.2026-yildagi “Davlat bojxona xizmati organlari faoliyatini takomillashtirish va bojxona maʼmurchiligida zamonaviy yondashuvlarni joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-174-sonli Farmoni,

3. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 19.04.2025-yildagi “Ayrim turdagi tovarlarni bojxona chegarasi orqali olib oʻtish tartibini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 244-sonli qarori, https://lex.uz/uz/docs/-7484114

4. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 29.01.2025-yildagi “Oʻzbekiston Respublikasi Davlat chegarasi orqali jismoniy shaxslar harakatlanishi hamda ular tomonidan tovar va transport vositalarini olib oʻtish jarayonlarini yanada soddalashtirish toʻgʻrisida”gi 44-sonli qarori, https://lex.uz/docs/-7357259

5. Abrantes, P. A. L. (2011). Meta-analysis of UK values of travel time: An update / P. A. L. Abrantes, M. R. Wardman. Transportation Research Part A, 45(1), 1–17.

6. Asplund, M. (2007). Demand and distance: Evidence on cross-border shopping / M. Asplund, R. Friberg, F. Wilander. Journal of Public Economics, 91(1), 141–157.

7. Ergashev, Q. E. (2026). Oʻzbekistonda chegaralararo turizmni rivojlantirishda bojxona xizmatlarini takomillashtirish istiqbollari / Q. E. Ergashev. Muhandislik va iqtisodiyot, (7).

8. Kanbur, R. (1993). Jeux sans frontières: Tax competition and tax coordination when countries differ in size / R. Kanbur, M. Keen. American Economic Review, 83(4), 877–892.

9. Leal, A. (2010). Cross-border shopping: A survey / A. Leal, J. López-Laborda, F. Rodrigo. International Advances in Economic Research, 16(2), 135–148.

10. Leick, B. (2021). Tourism development and border asymmetries: An exploratory analysis of market-driven cross-border shopping tourism / B. Leick, T. Schewe, B. K. Kivedal. Tourism Planning & Development, 18(6), 673–698.

11. Spierings, B. (2008). Shopping, borders and unfamiliarity / B. Spierings, M. van der Velde. Tijdschrift voor Economische en Sociale Geografie, 99(4), 497–505.

12. Timothy, D. J. (2001). Tourism and Political Boundaries / D. J. Timothy. Routledge.

Downloads

Published

2026-09-01

How to Cite

Ergashev, Q. E. (2026). BOJSIZ OLIB KIRISH MEʼYORLARI, SOLIQNI QAYTARISH (TAX FREE) VA CHEGARADAN OSHIB XARID QILISH: BOJXONA IMTIYOZLARINING TURISTIK XARAJATLARGA TAʼSIR MEXANIZMI. Innovation Science and Technology, 2(9), 287–291. https://doi.org/10.5281/zenodo.23806938
Vol. 2 No. 9 (2026): Innovation Science and Technology